Yapımından Sonraki Değişiklikler
Kurum, kuruluşundan sonraki ilk yüzyıllarda Patrikhane çevresinde farklı yapılarda eğitim vermiş; 1804’te Kuruçeşme’deki Mavrokordatos Konağı’na, 1850’de ise Fener’de Patrikhane karşısındaki Hacı Hanannon Evi’ne taşınmıştır.
Mevcut anıtsal bina için açılan yarışmada okul mezunu Konstantinos Dimadis’in projesi seçilmiştir.
Yapının temel kazısı 1875’te başlamış; finansman sorunları nedeniyle temel atma töreni 30 Ocak 1880’de gerçekleştirilmiştir.
Mevcut bina 1880-1882 arasında inşa edilmiş ve 12 Eylül 1882’de hizmete açılmıştır.
Yapım kayıtlarında deniz yoluyla malzeme taşıma, hamal, araba ve ince işçilik ödemeleri ayrı kalemler hâlinde yer almakta; bu durum yapının büyük ölçekli ve çok aşamalı bir inşa organizasyonuyla tamamlandığını göstermektedir.
Okul bahçesinde 1904 yılında bir jimnastik salonu inşa edilmiş; daha sonra bu yapı yıkılmıştır.
1903’te okul bünyesine ilkokul öğretmeni yetiştirmeye yönelik klasik filoloji ve pedagoji ağırlıklı bir bölüm eklenmiştir; bu evre, yapının eğitim işlevinin kurum içinde genişletildiği bir dönemdir.
1912’de Max Kohl üretimi Foucault sarkacının yerleştirilmesi için binada özel değişiklikler yapılmıştır.
Cumhuriyet döneminde okul Fener Rum Erkek Lisesi adıyla sürmüş; 1989’da kız öğrencilerin de kabulüyle bitişik Yuvakimion binasındaki öğrenciler ana binaya taşınmış ve kurum günümüzde Özel Fener Rum Ortaokulu ve Lisesi adıyla faaliyetini sürdürmektedir.
Öne Çıkan Özellikler
Kırmızı Okul ve Kırmızı Mektep adlarıyla anılmıştır.
Okulun kuruluşu 1454 yılına tarihlenir; kuruluş, Fatih Sultan Mehmed’in Ortodoksların kendi dillerinde eğitim yapabilmesine ilişkin fermanı ve Patrik Gennadios ile yapılan anlaşma çerçevesinde gerçekleşmiştir.
Günümüze ulaşan görkemli bina, Fener sırtlarında hâkim bir tepe üzerine inşa edilmiştir.
Haliç’in iki yakasındaki yapılar içinde Süleymaniye’den sonraki en büyük yapı olarak tanımlanmıştır.
Yapı, geniş ve yüksek cephesi, kırmızı ateş tuğlaları ve ortasındaki kubbeli kalın kulesi ile ayırt edilir.
İnşa sürecine ilişkin kayıtlarda Arnavut, Hırvat, Müslüman ve Rum ustaların birlikte çalıştığı; ırgatbaşı olarak Haco adlı bir Ermeni’nin geçtiği belirtilmektedir.
Mimari dilde keramoplastik bezeme, polikromi, kademeli kemerler ve çatı tacındaki motiflerle Bizans etkisi güçlüdür; ayrıca Roma, Gotik, Venedik Rönesansı ve Orta Avrupa etkileri birlikte görülür.
Yapı malzemelerinin çoğu Marsilya’dan getirilmiştir.
İkinci kattaki tören odasının tavanında antik filozofları içeren freskler ve Ortodoks eğitim geleneğiyle ilişkili figürler bulunur; bu özellikler yapının eğitim yapısı olmanın ötesinde temsil değeri taşıdığını gösterir.
1912 tarihli Foucault sarkacın, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ilk sarkaç olduğu düşünülmektedir.
Okul, Osmanlı döneminde baştercümanlar, Eflak ve Boğdan beyleri ile patrik ve yüksek din görevlileri yetiştiren bir kurum olarak tanımlanmıştır.
Zigomolar (baba-oğul), Teofilos Koridaleus, Aleksandros Mavrokordatos, Avgenios Vulgaris ve Konstantin Kumas okulun hocaları arasında sayılmıştır.
Yapı, büyüklüğü nedeniyle zaman zaman Fener Rum Patrikhanesi ile karıştırılmıştır.
